Theatrale Exageratie… Heerlijk toch, dokters met humor die moeders met zin voor overdrijving lik op stuk geven? Of zou dit een doodserieuze medische term zijn?

Zo kan het dus ook.

Alweer suikerbonen op school: iets meer dan een week na Dante werd Ester geboren, het dochtertje van collega Valerie. Mats heeft er daarmee een zusje bij (of zijn het er drie?)

Broeder René Stockman, sekteleider van de Broeders Van Liefde, heeft gekke plannen en daar heb ik om meer dan één reden een mening over. Geen al te originele mening helaas – net als de meeste weldenkende mensen kan ik alleen maar schrik krijgen dat dit werkelijkheid wordt – maar het houdt me niet tegen ze hier te brengen.

Waar gaat het over? Stockman loopt met het idee rond nieuwe scholen op te richten die veel nauwer aansluiten bij de katholieke leer. Dat houdt in dat er veel vaker eucharistievieringen zijn, er vaak gebeden wordt en de katholieke leer nog veel strikter gevolgd zal worden dan in wat momenteel voor katholieke scholen doorgaat.

Ik dacht net dat het een beetje de goede richting uit ging. Niet dat er aan de top van de Broeders van modernisering sprake is – en ik kan het weten – maar ik had de indruk dat de Broederscholen de multiculturele, multireligieuze samenleving stilaan begonnen te aanvaarden en de 21e eeuw waren binnengetreden. Dat er een zekere vervaging vast te stellen viel tussen de netten, die uiteindelijk toch allemaal degelijk onderwijs aanbieden.

Ooit ben ik nog veel naïever geweest. Toen ik mijn lerarendiploma in handen had, werd ik opgeroepen door het bisdom om mijn mandaat van rooms-katholieke godsdienst te komen ondertekenen. Het hield in dat ik me akkoord verklaarde ‘de boodschap van het Evangelie en van de Kerk te willen verkondigen en me te willen inzetten om ze voor te leven zoals de kerkgemeenschap het vraagt. Ik wil me meer specifiek inzetten voor het geven van rooms-katholieke godsdienst.’ Verschrikkelijk. Toen we dit in handen kregen, twijfelde ik sterk. Ik had mijn diploma op een katholieke school gehaald, maar de lessen godsdienst daar trokken je wereldbeeld open in plaats van het te sluiten. Ik besloot het mandaat niet te ondertekenen en ging naar huis. Welk principe ik precies bedreigd zag worden, was onduidelijk, maar dit voelde gewoon niet goed aan. Toch heb ik meteen de volgende dag mijn ondertekend exemplaar opgestuurd. Me veel te weinig bewust van de werkgelegenheid buiten het katholiek onderwijs, zag ik een doembeeld voor me waarbij ik ofwel werkloos was ofwel moest lesgeven in een inferieure school, zoals dat toen  mijn perceptie was.

En dus was één van mijn eerste werkgevers een school van de Broeders van Liefde. Een leuke, aangename school, met fijne leerkrachten en leerlingen. Zo af en toe werden personeelsleden naar bijeenkomsten gestuurd waarover ik dan lacherig deed: je moest en zou weten waar de Broeders voor staan en kreeg nieuws over al hun projecten, ook buiten  het onderwijs. Powerpoint na powerpoint over de missies en de Broeders over de hele wereld. Op zich is daar niets mee, ieder modern bedrijf tracht zijn werknemers te betrekken en te overtuigen van zijn mission statement. Toch voelde één en ander naargeestig aan. Een moderne sekte. Vooraan zaten een stuk of wat broeders van wie je je kon voorstellen dat ze een camera in je klas zouden hangen om toch maar te zijn hoe waarachtig je lessen catechese waren. En wat als je van het uitgestippelde pad der christelijkheid dreigde af te wijken?

Ik stond er verder maar niet bij stil en gaf braafjes iedere dag mijn 25 minuutjes catechese. Dat viel echt wel mee. Er was modern materiaal en het vak bood ruimte voor bezinning en verdieping zonder dat er daarom sprake van Jezus hoefde te zijn. Het mooiste was nog wel dat niemand er problemen mee had dat ik de kinderen een kritische bril aanreikte. Kon Jezus echt over water lopen? Heeft hij echt broden en vissen vermenigvuldigd? Met de kinderen tot de conclusie komen dat dit metaforische verhalen zijn, uitvergrotingen van iets dat misschien echt gebeurd is, en mensen hier kracht uit halen, was zeer bevredigend. Het stond ver af van de indoctrinerende woorden van de brave zuster Lina in de derde kleuterklas, die me echt deed geloven dat Jezus naar mij keek.

Minder aangenaam waren de talloze misvieringen die de school organiseerde. Zes keer per jaar of zo. Dat vond ik echt wat veel van het goede. Ik bleef in deze vieringen ook op mijn stoel zitten tijdens de communie. Dat kun je me verwijten, gezien het feit dat ik toch dat mandaat had ondertekend. Maar ik weiger pertinent hypocriet te zijn. Bovendien ben ik voor de leerlingen dan evengoed een voorbeeld. Zij hoeven toch niet aan te nemen dat alle volwassenen om hen heen katholiek zijn?  Ik deinsde er nog wat voor terug aan mijn leerlingen duidelijk te zeggen dat ik niet gelovig was, maar gaf hen wel uitleg als ze vroegen waarom ik geen hostie haalde (‘dat plakt aan uw verhemelte en daar kan ik niet tegen’ haha!). De vraag was uiteindelijk: kan ik catechese geven zonder zelf katholiek te zijn?

Die vraag hoeft niet meer beantwoord te worden. Toen mijn contract na 3 jaar ten einde kwam, werd ik geconfronteerd met de ware broeders: machtsvertoon, een ivoren-toren-beleid, minachting voor hun eigen publiek, … de maskers vielen. Ook latere confrontaties in heel andere context, met katholieken allerhande, bevestigden wat ik eigenlijk al min of meer had aangevoeld: dit was echt niets voor mij. Te eng, te superieur, te zelfzeker, te minachtend tegenover alles wat niet past.

Ik ben nu een zeer tevreden leerkracht in het stedelijk onderwijs en hoef me dus in principe geen zorgen te maken over wat Meneer Stockman zich in zijn gezalfde hoofd haalt. Toch vind ik het als vooruitstrevende en bezorgde burger een stap achteruit. Ik heb het hier al eerder gehad over een zekere (al dan niet terechte) frustratie over de kloof tussen de genoegzaamheid van het katholiek onderwijs en de veel meer bij de  realiteit aansluitende gang van zaken in het niet-katholieke onderwijs.  Dit wordt zelfs een uitvergrote vorm! In De Morgen van het voorbije weekend haalt moraalfilosoof Patrick Loobuyck enkele prachtige argumenten aan, waarmee ik mijn bezorgdheid kan argumenteren.

Loobuyck haalt als voornaamste argument het falen aan van de huidige katholieke leer. Hoe komt het dat de scholen van de Broeders van Liefde (en andere katholieke scholen) er niet meer in slagen hun leerlingen écht gelovig te maken? ‘Werkt de indoctrinerende molen niet meer?’, maak ik daarvan. De scholen mogen deze vraag niet als een verwijt zijn, het feit is gewoon dat het in een seculiere samenleving waarin geloof in de praktijk nog weinig voorstelt, zelfs als school moeilijk is daar tegen op te boksen. Er zijn dan ook geen broeders meer die les geven en die leerkrachten zijn natuurlijk zelf nog amper gelovig. Waarom dan toch krampachtig proberen die evolutie tegen te gaan?

Ik vraag me dus vooral af waar Stockman dat idee gehaald heeft. ‘Op verzoek van ouders’ klinkt het. Hoeveel ouders zouden dat zijn? (‘een bepaalde niche’, zo zeggen de Broeders zelf). Is het niet eerder een paniekreactie van iemand die de macht van zijn geloof en zichzelf langzaam ten onder ziet gaan? De laatste stuiptrekking van een man die de vooruitgang tracht tegen te houden? Want ik durf dit opentrekken en stellen dat het conservatieve van dat geloof ook vorm krijgt in de dagelijks lespraktijk van de school, dus ook buiten het vak catechese. Deze week kreeg de school waar ik nu werk – een Freinetschool – het bezoek van een delegatie directies uit het traditionele (niet-katholieke) onderwijs. In het kader van Forum for the Future, een zoektocht naar innnovatief onderwijs, kwamen deze dames en heren een kijkje nemen op een school waar vernieuwende onderwijstechnieken dagelijks toegepast of minstens toch uitgeprobeerd worden. We kregen lof en applaus en dat sterkt me nog eens in de overtuiging dat vernieuwing niet in het traditionele onderwijs zal ontstaan. De link met het katholieke onderwijs is in deze anekdote natuurlijk vaag, maar ik ga er van uit – en ik spreek dan uit ervaring – dat zij nog nog meer vasthouden aan traditie en autoriteit en dus nog veel meer in te halen hebben dan de zelfkritische collega’s uit het niet-katholieke, traditionele onderwijs. Vooraleer die vroegere discussie opnieuw start: ik ben zeker dat de meeste katholieke scholen goede scholen zijn waar goed geleerd wordt en leerkrachten hard werken. Maar alles kan beter en stilstand is achteruitgang.

Het idee van moslimscholen creëerde paniek, woede en onbegrip. Ik denk voor een groot deel terecht, want het zou de pluralistische samenleving alleen maar onbereikbaarder maken. Wel, net zo is een strikt katholieke school een al even slecht idee. Of zelfs erger, want u weet toch nog wel waar die katholieke leer allemaal voor staat of tot welke menselijke drama’s het opleggen van geloof al heeft geleid? Recent hoorde ik in de docuserie Meneer Doktoor nog enkele aangrijpende verhalen over hersenspoelende pastoors, om maar één voorbeeld te geven. Ik kan dus alleen maar hopen dat die drang naar stilaan vervliegende verzuiling de kop wordt ingedrukt door moderne beleidsbepalers – en dat is momenteel helaas niet Pascal Smet – en Stockman’s ideeën vooral in zijn hoofd vorm krijgen. Broederlijk Verdelen, het krijgt ineens een heel andere betekenis.

Voor wie overigens de andere partijen aan het woord wil horen, hier vindt u de reactie van de Broeders op de commotie na het uitbrengen van hun plan/idee.

Onze alom gewaardeerde – zeg maar, populaire – collega Geert werd papa van een derde spruit: Dante is het zusje van Storm en Tristan – de hieronder afgebeelde  belhamels zijn in werkelijkheid een stuk braver. Meteen krijg ik ook het meest originele kaartje in tijden onder ogen. Proficiat Geert en Katleen!

In het festivalcafé op het Gentse filmfestival;

- twee witte wijn alsjeblieft.

Een dikke zeven minuten later – wat gezien er niet zo veel volk was, toch wel erg lang was – komen een rode en een witte wijn onze kant op.

- ah, dit is niet voor jullie? Dan komt jullie bestelling zo meteen hoor.

Nog zo’n vijf minuten later – ik zie me zelf al een wijngaard aanleggen om toch maar iets te kunnen drinken – verschijnt er een pintje en een witte wijn.

- ah? klopt dit niet? Excuseer, jullie bestelling is zo klaar.

Twee minuutjes later arriveren dan eindelijk twee glazen frisse witte wijn aan tafel. Met op het ene glas wat vage sporen en op het andere glas zelfs een dikke klodder lipstick. Worth waiting for. ‘Santé’, zegt de dienster nog. Maar…

- excuseer, deze glazen zijn erg vuil.

- tja, die worden machinaal gewassen, dat kan gebeuren.

Met een obligaat excuus en een vriendelijke glimlach-met-tegenzin, worden twee nieuwe glazen wijn aangeboden. Kunnen we na meer dan een kwartier eindelijk de keel smeren.

We hebben er eens om gelachen. Maar echt reclame is dat toch niet voor het Gentse restaurant Coeur d’Artichaut dat dit festivalcafé mocht uitbaten.

Dat er overigens tien minuten later een oudere man binnenwandelde met een winterjas, een opvallende rode hoed en een roze pyama van Hello Kitty aan, zorgde voor enig – onbedoeld - entertainment. Deed geen vlieg kwaad, voelde wel dat hij bekeken werd, nam foto’s van alle aanwezigen maar was niet zo communicatief. Grappig… en ook een beetje triestig. Wat is het verhaal hierachter? 

Met wat spijt maar ook een zekere opluchting en een grote voldoening zette ik gisteren een punt achter mijn 10e Gentse filmfestival. Een fragmentarische terugblik:

- ik zag 30 films op 11 dagen. Tussendoor ging ik uiteraard full time werken. Nu ben ik dus moe.

- in vergelijking met andere jaren is dat zowat hetzelfde (2008: 31, 2007: 29).

- ik schreef 12 recensies (nog 4 te doen).

- bedenkingen bij: het type Canvaskijker dat in de hal van de Kinepolis luidop verkondigen dat ze eigenlijk helemaal niet graag naar de Kinepolis komen want ‘de sfeer is er zo commercieel’. Ze hebben gelijk maar moet dat echt, dat herkauwen van clichés? En zal ze van u komen, de redding van de kleine alternatieve bioscopen, waar u één keer per jaar heen gaat?

- geërgerd aan (1): die hopen eerstejaars filmstudenten die rechtstreeks van de middelbare school komen en om nog steeds onbegrijpelijke redenen ieder jaar weer een accreditatie krijgen van het festival, die na iedere voorstelling het soort prietpraat te verkopen waarmee ze hopen indruk te maken op hun klasgenoten. Ja, ik weet het, ik zou hun enthousiamse en drang naar kennis moeten toejuichen, maar waar is hun nederigheid als de grote filmkenner Sven De Schutter in de buurt is?

- geërgerd aan (2): die Kempense kerel die (ook weer voor jan en alleman) kond deed van zijn onvrede over het filmfestival, over Gent, over al die slechte, slechte films. Alstublieft meneer, met uw baard, hoed en pardessus zo weggelopen uit een slechte detectivefilm: blijf thuis, hou uw mond of geniet simpelweg toch eens van al die films. Of blog. Het kunnen niet allemaal meesterwerken zijn toch?

- dankbaar en blij om (ja, dat ben ik ook wel eens): al die stille, stille mensen in de zaal. U bent waardige filmliefhebbers. Al die mensen die zonder popcorn en chips kunnen (al mag dat ook wel eens). Al die mensen die zonder drummen de zaal in wandelen. Al die geduldige en vriendelijke medewerkers en personeelsleden.

- dank ook aan de onbekende die mijn persaccreditatie die ik verloor in de supermarkt, keurig terugbezorgde aan de persdienst. Ik, die er prat op ga nooit iets te verliezen, zou hetzelfde gedaan hebben. Merci, nobele heer of dame!

- meest gegeten: granny’s. Gezonde tussendoortjes die af en toe zelfs een keer een maaltijd vervingen.

-verder opgevallen: dat je heel wat filmliefhebbers ieder jaar weer terugziet. Ik heb een goed geheugen voor gezichten en zie al jaren en jaren dezelfde mensen opduiken. Ik ben dus  niet alleen als freak.

- bizar moment: iets gaan drinken in het festivalcafé. Maar dat verhaal is voor een volgende blogpost (Stel u er nu ook weer niet té veel van voor).

Voor een ander soort terugblik, klik hier!

En nu weer alle aandacht voor mijn verwaarloosde leerlingen!

Ik race van film naar film momenteel – en af en toe ga ik nog werken – dus weinig nieuws hier. Ik geniet er van: zit aan 20 festivalfilms en hoop er nog zo’n 10 te doen de komende week en er zat al veel moois tussen. Meer valt daar momenteel niet over te vertellen.

Aangezien ik mijn muziekkennis ook enkel maar uitbreid door naar films te kijken, hier ter verpozing een pracht van een nummer dat ik deze week ontdekte dankzij de Britse film Fish Tank. Artiest en nummer zijn me uiteraard bekend, maar deze versie kende ik nog niet. Mooi! En het mag gerust voor Frank Vandenbroucke zijn. Wielrennen zegt me niets, maar dit is tragisch.

Bobby Womack – California Dreaming

Eén van mijn leerlingen tegen haar moeder: “Volgens mij is Sven stiekem jaloers op zijn broer, want zijn broer is kunstenaar, en Sven zelf zit iedere dag met vervelende kinderen opgescheept.”