Even uitrazen

13 09 2009

miekevanheckeMieke Van Hecke heeft makkelijk spreken: zij zit niet met een probleem op ‘haar’ scholen. Toch doet ze ook haar duit in het zakje in het hoofddoekendebat. Ze voert zelfs tegenargumenten op om die hoofddoek toch toe te laten. Ik twijfel niet aan haar intelligentie (wel aan haar breeddenkendheid), maar haar ervaring is zowat onbestaande in deze materie en haar mening dus erg eenzijdig. Ik ben nooit fan geweest van deze oeronderwijzeres, wiens nauwelijks verscholen superioriteitsgevoel maar al te vaak nare herinneringen oproept aan mijn eigen aanvaringen met het bestuur van het katholieke onderwijs. Haar nu weer aan het woord horen, laat me enkele bedenkingen maken.

In de eerste plaats is er het dubieuze feit dat in katholieke scholen wél plaats is voor religieuze symbolen. De logica daarvan vind ik eigenlijk nog altijd bizar -ik kan me er nog altijd niet in vinden dat onderwijs en geloof in onze samenleving nog zo vergroeid zijn – , maar dat is voer voor een ruimere discussie. Maar moslimmeisjes die zich in een katholieke school inschrijven, wordt wel gevraagd hun hoofddoek op school niét te dragen. Dat heeft een ranzig tintje, vind ik. De eigen religieuze symbolen mogen wel, die van een ander niet. Verdraagzaamheid heeft in het katholicisme altijd al een enge betekenis gehad. Bovendien kan ik me de bevoogdende en vingerzwaaiende toon voorstellen waarmee zo’n moslimmeisje en haar ouders in heel wat katholieke scholen ontvangen worden. Ik ben genoeg van die figuren tegengekomen in het katholiek onderwijs, mensen die abnormaal veel waarde schenken aan hiërarchie en eerbetoon, neerkijkend vanuit hun ivoren beleidstoren en in een eng wereldje leven. Maar we wijken af. Ik vind het dagelijks leven op een katholieke school ongezond ver van de (multiculturele) realiteit staan. Misschien zit het enkel in mijn hoofd, maar ik erger me aan de gerustheid van de katholieken: zij moeten in hun school nog lang niet vrezen voor de problemen waar andere onderwijsnetten wel mee te kampen hebben. Op een school werken waar pakweg een derde (of de helft, of 90% wat dat betreft) van de leerlingen moslim is, drukt je iedere dag met de neus op de realiteit. De multiculturele droom is weliswaar nog ver weg, ik blijf het toch erg verrijkend vinden. En zelfs dan, het is gewoon de werkelijkheid. Toch is het niet altijd makkelijk en op zo’n momenten vervloek in binnensmonds de katholieke collega’s die in een sprookje leven.

Ik overdrijf natuurlijk. Laat me duidelijk stellen dat de meeste katholieke scholen even goed of even slecht zullen zijn als scholen van het stedelijk onderwijs of het gemeenschapsonderwijs. Goede en gedreven leerkrachten vind je overal, stompzinnigaards en kinderhaters ook, en op geen enkele klas verloopt alles vlot. Mijn collegialiteit is niet universeel – ook daar ben ik bezoedeld door kennismakingen met engdenkende, ongeïnspireerde en ruggengraatloze leerkrachten – maar uiteindelijk neem ik maar aan dat de meesten van ons het voor  het kind doen. Maar in visie en beleid zitten zoveel verschillen.

Ik kan intussen vergelijken. In het katholiek onderwijs moet men zijn plaats kennen. Directies en vooral het bestuur zijn zo doordrongen van hun zeer subjectieve normbesef, dat voor het minste de wenkbrauwen gefronst worden. Leerkrachten wijken best niet af van de uitgestippelde wegen, vaak zelfs ook niet in hun privéleven en de hiërarchie is heilig. Het klinkt als een afgezaagd cliché, maar helaas is het nog echt vaak zo. In heel wat katholieke schoolbesturen zetelen nog zusters en broeders, zich krampachtig vastklampend aan gedateerde vormen en inhoud. Ik heb het dan niet eens zozeer over de gehanteerde waarden – die zijn vaak zo vaag dat ze gewoonweg als algemeen geldend voor onze samenleving kunnen gezien worden – maar over vaak heel oppervlakkige (en soms ook fundamentele) zaken die vooral geen smet op het blazoen van de katholieken mogen betekenen. Een blazoen dat al niet eens zo proper meer is.

Er zal wel weer een lezer of wat zijn die in dit soort  bedenkingen redenen ziet om me van frustraties en kleingeestigheid te beschuldigen. Dat zullen dan wel mensen zijn die nog nooit iets gehoord of gezien hebben achter de schermen van het katholiek onderwijs. En toegegeven, er is ook een zekere frustratie: omdat het stedelijk onderwijs nog zo vaak minachtend wordt bekeken door de katholieken en omdat nog zoveel mensen voor het katholiek onderwijs kiezen zonder alternatieven te overwegen. Dat behoudsgezind en slaafs volgen van de conventies, bah. Ik werk nu al enkele jaren in het stedelijk onderwijs en nog steeds vind ik de verschillen opmerkelijk. Op het ambtelijke aspect na, dat zoveel clichés bevestigt, zie ik hier veel meer vooruitstrevendheid en openheid. Ik merk dat kritiek en discussie kan, dat er veel meer ruimte is voor persoonlijke ontplooiing, dat men niet verstikkend vasthoudt aan plichtplegingen en formaliteiten. Natuurlijk is er een chain-of-command en vanzelfsprekend gelden er gewone omgangsvormen. Maar zonder ook maar enige wurgende houdgreep van voorgeschreven regels van een oubollig geloof. En dat is niet eens correct uitgedrukt, want hoewel ik gelovige mensen vaak niet kan begrijpen, is het niet het geloof dat me stoort, wel de hypocriete wijze waarop dat geloof echtheid maskeert en als excuus moet dienen om zelf niet na te moeten denken. Geen wonder toch dat er zoveel duivels volk te vinden is, die kortzichtige interpretatie van geloof creëert volgens mij vooral frustraties.

uniformMieke Van Hecke had het nog even over uniformscholen. De voor- en tegens van uniformen op school  – of, in iets bredere zin, opgelegde kledingvoorschriften – zijn bekend genoeg. En toch kan ik me niet van de indruk ontdoen dat het ook hier enkel een vormelijk argument betreft, de overtuiging dat uniformen een soort fatsoen uitstralen die we blijkbaar moeten linken aan gelovigheid. Ook dat interpreteer ik als een superioriteitsgevoel. Als uniformen een soort mentaliteit moeten stimuleren, vraag ik me nog altijd af welke en waarom dat in onze samenleving niet te merken is. Meer zelfs, hoeveel creatieve en vooruitstrevende mensen kijken niet met veel bitterheid terug op hun uniformschool?

Met dat fatsoen neem ik overigens een term in de mond die ik eerder negatief opvat. Ik associeer fatsoen nog te vaak met afkeuring van wat anders is. Ooit noemde ik een schooldirectrice op deze blog als ‘stijfstaand van fatsoen’. Toen ze dat vernam en daar haar beklag over deed, had ze daar zelf ‘kakmadam’ van gemaakt. Dat had ik niet gezegd, het was haar eigen interpretatie. Maar ik ben dus niet de enige die het woord fatsoen eerder negatief beschouwt. Fatsoenlijkheid gaat er immers van uit dat de norm van welvoeglijkheid vastligt, maar dat is nu net niet zo. Maar opnieuw wijken we af.

Laat me concluderen dat ik me bijzonder goed voel in het stedelijk onderwijs en ik overtuigd ben van alles waar het voor staat. Ik geloof in de pedagogische omkadering en de professionaliteit van de mensen die er aan mee werken, zonder dat van hen gevraagd wordt te voldoen aan een uit de lucht gegrepen norm van wat toelaatbaar is.

En het spreekt vanzelf dat mijn school de beste is, ha!

Advertenties

Acties

Information

16 responses

13 09 2009
Aïda

De enige ruimdenkende non die ik kende is op mysterieuze wijze verdwenen en alle Moeder-Oversten, directrices, nonnen en katholieke leerkrachten op één na hebben me alleen maar met een levenlang trauma opgezadeld. De tijden zullen weliswaar veranderd zijn, ook in het Katholiek Onderwijs (mag ik hopen) maar als Karin Herremans model staat voor alle directeurs/directrices in het Gemeenschapsonderwijs dan is het verschil hemelsbreed. (Een aanrader is het interview op Kanaal Z. ) En net door wat het Katholiek Onderwijs mij aangedaan heeft kan ik alleen maar hopen dat andere nu jonge meisjes zich ook écht bewust worden van de impact van een godsdienst.
En het enige wat ik in dit zeer moeilijk debat nog kwijt wil is: kijk eens naar de laatste aflevering van ‘De weg naar Mekka’. De autosnelweg o.a. Nooit eerder was het me zo duidelijk.
http://blogderzuchten.wordpress.com/2007/12/05/geen-weg-naar-mekka/

13 09 2009
sezaar

Waarom zouden religieuze symbolen binnen het katholiek onderwijs niet kunnen? Het is een katholieke instelling en dus een met een duidelijke ideologie. Ga je ook klagen dat binnen een huis van het humanistisch verbond symbolen van de de vrijzinnigheid hangen of bij een vrijmetselaar bijvoorbeeld een passer?

Mes excuses maar dit vind ik wel een heel domme opmerking. Bij mijn weten staat een katholieke school nog steeds voor een katholieke overtuiging en wordt dit ook van zijn leerlingen/leerkrachten verwacht. Je gaat toch ook niet klagen dat binnen een Joodse school geen varkensvlees gegeten mag worden? Of dat een Steinerschool zich baseert op de principes van Steiner? Of mogen we anders als niet-moslims met schoenen de moskee betreden en blootshoofds de synagoge omdat we de religie en dus de verplichtingen niet delen?

Over de sfeer op de scholen, zeker achter de schermen, kan ik niets zeggen maar klagen dat een katholieke school een bepaald project uitdraagt en dit oplegt … om die reden is er net vrijheid van onderwijs. Wie zich er niet in kan vinden, kan nog steeds naar het stedelijk of gemeenschapsonderwijs trekken.

13 09 2009
Aïda

Stof tot nadenken.
Maar als het Katholiek Onderwijs enkel leerlingen zou toelaten met een katholieke overtuiging/levenshouding en een duidelijke ideologie, zouden ze dan nog veel leerlingen hebben?
Is dat geen hypocrisie?

13 09 2009
SveN

Hmm, Sezaar, ik weet niet of je mijn stukje wel goed of volledig hebt gelezen. Ik stel namelijk geenszins dat katholieke symbolen zouden moeten verboden worden in een katholieke school. Wel dat het opmerkelijk is dat enkel hun eigen symbolen toegestaan worden. Bovendien laten ze moslims toe – waarvan ze overduidelijk weten dat ze niet katholiek zijn – maar die mogen dat dan wel niet tonen. U stelt dat van leerkrachten en leerlingen een katholieke instelling verwacht wordt en ik stel precies dat in vraag. Wat levert het nog op mensen te scheiden op basis van geloof?

Ik ga dus ook niet in discussie wat uw voorbeelden betreft, ik spreek die nl. geenszins tegen – al volg ik wel Aïda als ze in vraag stelt hoeveel mensen net voor die school kiezen uit geloofsovertuiging? En waarom zouden ze ook? Want dat is natuurlijk wat de vermenging van onderwijs en geloof zo achterhaald maakt en u met uw voorbeeld van die schoenen net vat: een school is geen kerk! En wat Steiner betreft: dat is toch wat vergezocht, dit heeft niets met geloof te maken. Het is een filosofie, en men zou kunnen stellen dat dat er dus toch wel bij aanleunt, maar daar kiezen de ouders tenminste nog bewust voor en vooral, gaat het om een overtuiging die geloof overstijgt en dus niemand uitsluit. Bovendien krijg je net dan een heel divers publiek (toegegeven, het is ook een bepaald soort mensen die er voor kiest).

Bovendien zou ik uit uw slot kunnen concluderen dat u meent dat katholiek onderwijs ergens voor staat en stedelijk en gemeenschapsonderwijs niet? Dat was nochtans net wat ik wou zeggen.

13 09 2009
Blanche

Het is natuurlijk niet correct om uit dit interessante betoog 1 ding uit te pikken. Maar ik ga het toch doen: het feit dat in Katholieke scholen de moslimsymbolen niet zijn toegelaten. Je kan dat intolerant vinden maar ergens is het de logica zelf.
Zie het zo: als iemand van de scouts naar ksa bijeenkomsten wil komen, zal men hem toch ook vragen om niet in scoutsuniform te komen?
In onze grondwet is nu éénmaal de vrijheid van onderwijs ingeschreven. d.w.z. dat iedereen onderwijs mag inrichten en de inrichter zal daar altijd zijn stempel willen op drukken.
Logisch dus ook dat het katholiek onderwijs minder met het moslimprobleem zit. Moslims kiezen om niet in het katholiek onderwijs te zitten waardoor ze allemaal in het go terechtkomen met als gevolg dat niet moslims, niet uit geloofsovertuiging in het katholiek onderwijs zitten, maar omdat er teveel moslims in het go zitten.
Het alternatief is dat onderwijs enkel een staatsaangelegenheid en enkel pluralistisch mag zijn maar dan zitten we in een grondwettelijke discussie en in een discussie over vrijheid en dan is dit reactievak te klein.

14 09 2009
SveN

Sorry Blanche, eigenlijk ga ik me nog eens herhalen: ik heb het net over die vermenging van geloof en onderwijs. Ik wil de logica in vraag stellen dat zoiets blijft bestaan. Enfin, eigenlijk dus wat ik allemaal al op Sezaar zijn betoog had geantwoord.

Ook jouw voorbeeld vind ik niet te vergelijken, voor scouts kies je en dit zal weinig of geen implicaties hebben voor je dagelijks leven, school is zowat verplicht en bovendien zit je er 5 dagen op 7 en toch wordt je daar dan een overtuiging opgelegd.

(moet nu echt gaan werken dus uitgebreider reageren lukt nu even niet…)

14 09 2009
Blanche

Ja dat heb ik begrepen dat je het over die vermenging hebt, maar mijn punt is dat precies dat een gevolg is van de vrijheid van onderwijs die in onze grondwet is voorzien en als je dat weg wil dat je dan die vrijheid van onderwijs moet in vraag stellen.
Ben benieuwd naar je uitgebreidere reactie maar ik moet nu naar het klooster. Prettige werkdag, wij zorgen voor de rest.

14 09 2009
sezaar

Ik stel enkel een vraag bij het eerste gedeelte waarbij ik meen dat het logisch is dat een katholieke school enkel katholieke symbolen toestaat want in theorie draagt en onderschrijft het katholieke onderwijs een katholieke visie uit, waar het gemeenschapsonderwijs pluralistisch is en dus openstaat voor verschillende visies.

De Steinerschool vertrekt net zoals bijvoorbeeld het katholiek onderwijs vanuit een specifieke visie op onderwijs ingegeven door een bepaalde overtuiging. Ik maak geen onderscheid tussen geloof en ideologie/filosofie op dat gebied, vandaar de vergelijking.

Is een school met een duidelijke ideologische visie nog van deze tijd? De problematiek met de hoofddoek en de vraag om moslimscholen doet me vermoeden van wel. Los van de wettelijk bepaalde vrijheid van onderwijs.

Ik stel het gros van je post niet in vraag. En natuurlijk kan je vragen stellen bij in hoeverre leerkrachten/scholieren nog uit christelijke overtuiging voor een dergelijke school kiezen en het gros ervan zal ook niet (meer) gelovig zijn. En ook of je vanuit die optiek al dan niet moet toelaten dat moslims zich in een katholieke school inschrijven. Maar dat is een andere discussie.

14 09 2009
R.

Alhoewel ik zeker niet de pretentie heb om de verdediging op te nemen voor iemand die daar zelf best voor geschikt is wil ik Blanche er toch op wijzen dat het niet fair is om te suggereren dat SveN de grondwettelijke vrijheid van onderwijs in twijfel zou trekken.

Volgens mij stelt hij – en ik met hem – alleen maar met heel veel verbazing vast dat de scheiding van kerk (ik vertik het om dit woord met een hoofdletter te schrijven) en staat als een evidentie wordt beschouwd maar we toch met zijn allen er blijkbaar niets op tegen hebben dat onze kinderen worden overgelaten aan diezelfde kerk. Dus onze staat is ons te dierbaar om aan een godsdienst over te laten, maar wat de opvoeding/scholing van onze kinderen betreft vinden we dat blijkbaar minder een probleem.

Welnu, ik vind het zeer jammer dat er één bepaald geloof (ik weet wel historisch gegroeid, maar daarom niet minder ergerlijk) zo’n grote impact mag/kan blijven uitoefenen op de huidige maatschappij. De dienstverlening die katholieke scholen, ziekenhuizen, rusthuizen, psychiatrische instellingen, enz… verlenen zijn in een moderne maatschappij te beschouwen als overheidstaken en het is ook de overheid die al deze instellingen financiert. Dus tot daar de scheiding tussen kerk en staat.

Bovendien bepaalt noch art. 24 van de Grondwet, noch art. 2 Eerste Protocol van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens dat een overheid verplicht is om het vrij onderwijs te subsidiëren, enkel dat de overheid die vrijheid niet mag belemmeren. Maar ja, voor het instandhouden van deze miljardenstroom naar de katholieke zuil zorgt de partij van de zusters Monicaatjes in onze Kamer van Volks/Godsdienstvertegenwoordigers toch lekker zeker.

Mijn persoonlijke visie is dat iedereen inderdaad het recht moet hebben om met zijn clubje (al dan niet godsdienstig en al dan niet katholiek of islamitisch) “vrij” onderwijs in te richten maar dat dat clubje wel uiteraard zelf voor de financiering moet zorgen. Als morgen de eerste islamitische scholen het daglicht zullen zien, zullen ook zij (niet meer of minder terecht dan de katholieke zuil) recht hebben op een vette overheidscheque. En als de hindoes, de harikrisna’s en company morgen ook nog wat zelfbewuster worden zullen ook zij aan de kassa mogen passeren en talloze jongeren met overheidsgeld mogen inwijden in hun wereldbeeld. Allemaal grappig toch, mocht het niet zo verdomd realistisch zijn.

Laten we allemaal in nog veel kleinere hokjes kruipen dan waar we nu al in zitten, mooi soortje bij soortje, de kippen bij de kippen, paarden bij de paarden en de varkens bij de varkens zoals in de dierentuin. Dat zal onze toekomstige “samen”leving er beslist beter en aangenamer op maken (?). Niet dus!

Bedankt Sven en zo vele collega’s van SveN dat jullie met jullie engagement willen werken aan het welzijn van de samenleving van morgen en niet louter aan het welzijn van de leden van het clubje waartoe jullie toevallig (door geboorte) behoren.

14 09 2009
L

R. wat heb je dat geweldig mooi verwoord!

14 09 2009
Aïda

Ik denk dat het vooral leerrijk en interessant moet zijn om met al deze begeesterde reageerders aan de discussietafel te zitten. Wedden dat we elkaar allemaal vinden wanneer we alles genuanceerd zouden kunnen toelichten?

15 09 2009
Blanche

Toppie Aïda, maar niet op de zolder hé!
Er moet niet verdedigd worden want ik val niet aan. Sorry als het daar op lijkt.
Ik betreur evenzeer dat ‘vrij’ inzake onderwijs synoniem is van katholiek, maar het is een ‘logisch’ gevolg van ons systeem en van de geschiedenis zoals R. toelicht.
Aan tafel voor de nieuwe schoolstrijd!

15 09 2009
SveN

Ik geef toe dat mijn oorspronkelijke post eigenlijk maar heel oppervlakkig inging op de kwestie die in deze reacties wordt uitgebreid, ik wou vooral even te keer gaan tegen de katholieke oogkleppen.
Alleszins hoorde ik net Mieke Van Hecke aan het werk in Ter Zake. Ze vindt moslimscholen niet kunnen – en dat is wel aannemelijk – maar als ze er wordt op aangesproken dat katholieke scholen toch ook vanuit één overtuiging werden opgericht, hoor ik haar het verschil duiden: katholieke scholen zijn gegroeid vanuit de Vlaamse samenleving (ik herinner me niet meer precies haar woorden, maar ik begreep wat ze wou zeggen) terwijl deze moslimscholen zouden ontstaan vanuit het afzetten tegen iets dat al bestaat.
Ik vind dat Van Hecke met dit antwoord en vooral door dit vooraf reeds overdacht te hebben, (bedekt) toegeeft dat er dus eigenlijk iets niet helemaal ‘correct’ is aan de vermenging van onderwijs en geloof.

15 09 2009
DD

Ik vind dat je nog iets opmerkelijk niet aanraakte, SveN. Ik vond dat Lieven Verstraete in Ter Zake Mieke Van Hecke toch enkele keren uitdaagde – haar zelfzekerheid en m.i. haar overtuiging dat ze het echt wel allemaal bij het rechte eind heeft, vragen daar dan ook om.
Interessants was het moment waarop Verstraete, net als jij, vragen stelde over het verbod om in een katholieke school hoofddoeken te dragen. Van Hecke had haar antwoord klaar: dit strookt niet met de vestimentaire voorschriften!!!
Het feit dat dit op geen andere fatsoenlijke manier, al zeker niet vanuit hun overtuiging blijkbaar, kon geargumenteerd worden door Van Hecke vind ik frappant en vooral illustratief voor veel van wat in jouw artikel staat.
Ik vraag me af – ik kan niet zo meteen iets bedenken – wat katholieke scholen zouden doen als moslims op andere wijze dan uiterlijk hun geloof willen tonen (die manieren zijn er wel natuurlijk (voeding, gebed, …) maar kunnen op school goed op de achtergrond blijven). Dan zou volgens mijn het katholieke kot te klein zijn.

29 09 2009
Tinne

Ik heb net Klasse in de bus gekregen en zag dat jouw blog ‘onderwijsblog van de maand’ is. Ik zie dat de discussie al enige tijd geleden afgelopen is, maar ik wil toch nog even reageren op jouw visie over het katholiek onderwijs met betrekking tot allochtonen.

Ik sta zelf op een katholieke (secundaire) school en ik kan jou verzekeren dat ook ik ‘elke dag met de neus op de feiten word gedrukt.’ Ik heb het niet uitgeteld, maar wij hebben minstens 75% allochtonen op school (en dan ben ik nog voorzichtig in mijn schatting). Ik was vorige week maandag twee lesuren ‘technisch werkloos’ (zo noem ik het) door het suikerfeest: de klas uit het vijfde jaar waar ik aan lesgeef, bestaat namelijk alleen uit moslims…

Hopelijk kan je je beeld over het katholieke onderwijs wat bijschaven. Mieke Van Hecke houdt er een bepaalde visie op na, maar die vertegenwoordigt daarom niet de mening van de ‘leerkracht in het veld’, katholiek of niet. Volgens mij is die hele opdeling achterhaald, en dat vind ik goed zo.

29 09 2009
Sven

Dank voor uw zinvolle aanvulling!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers liken dit: