Even uitrazen (2)

3 11 2009

Broeder René Stockman, sekteleider van de Broeders Van Liefde, heeft gekke plannen en daar heb ik om meer dan één reden een mening over. Geen al te originele mening helaas – net als de meeste weldenkende mensen kan ik alleen maar schrik krijgen dat dit werkelijkheid wordt – maar het houdt me niet tegen ze hier te brengen.

rene_stockmanWaar gaat het over? Stockman loopt met het idee rond nieuwe scholen op te richten die veel nauwer aansluiten bij de katholieke leer. Dat houdt in dat er veel vaker eucharistievieringen zijn, er vaak gebeden wordt en de katholieke leer nog veel strikter gevolgd zal worden dan in wat momenteel voor katholieke scholen doorgaat.

Ik dacht net dat het een beetje de goede richting uit ging. Niet dat er aan de top van de Broeders van modernisering sprake is – en ik kan het weten – maar ik had de indruk dat de Broederscholen de multiculturele, multireligieuze samenleving stilaan begonnen te aanvaarden en de 21e eeuw waren binnengetreden. Dat er een zekere vervaging vast te stellen viel tussen de netten, die uiteindelijk toch allemaal degelijk onderwijs aanbieden.

Ooit ben ik nog veel naïever geweest. Toen ik mijn lerarendiploma in handen had, werd ik opgeroepen door het bisdom om mijn mandaat van rooms-katholieke godsdienst te komen ondertekenen. Het hield in dat ik me akkoord verklaarde ‘de boodschap van het Evangelie en van de Kerk te willen verkondigen en me te willen inzetten om ze voor te leven zoals de kerkgemeenschap het vraagt. Ik wil me meer specifiek inzetten voor het geven van rooms-katholieke godsdienst.’ Verschrikkelijk. Toen we dit in handen kregen, twijfelde ik sterk. Ik had mijn diploma op een katholieke school gehaald, maar de lessen godsdienst daar trokken je wereldbeeld open in plaats van het te sluiten. Ik besloot het mandaat niet te ondertekenen en ging naar huis. Welk principe ik precies bedreigd zag worden, was onduidelijk, maar dit voelde gewoon niet goed aan. Toch heb ik meteen de volgende dag mijn ondertekend exemplaar opgestuurd. Me veel te weinig bewust van de werkgelegenheid buiten het katholiek onderwijs, zag ik een doembeeld voor me waarbij ik ofwel werkloos was ofwel moest lesgeven in een inferieure school, zoals dat toen  mijn perceptie was.

En dus was één van mijn eerste werkgevers een school van de Broeders van Liefde. Een leuke, aangename school, met fijne leerkrachten en leerlingen. Zo af en toe werden personeelsleden naar bijeenkomsten gestuurd waarover ik dan lacherig deed: je moest en zou weten waar de Broeders voor staan en kreeg nieuws over al hun projecten, ook buiten  het onderwijs. Powerpoint na powerpoint over de missies en de Broeders over de hele wereld. Op zich is daar niets mee, ieder modern bedrijf tracht zijn werknemers te betrekken en te overtuigen van zijn mission statement. Toch voelde één en ander naargeestig aan. Een moderne sekte. Vooraan zaten een stuk of wat broeders van wie je je kon voorstellen dat ze een camera in je klas zouden hangen om toch maar te zijn hoe waarachtig je lessen catechese waren. En wat als je van het uitgestippelde pad der christelijkheid dreigde af te wijken?

Ik stond er verder maar niet bij stil en gaf braafjes iedere dag mijn 25 minuutjes catechese. Dat viel echt wel mee. Er was modern materiaal en het vak bood ruimte voor bezinning en verdieping zonder dat er daarom sprake van Jezus hoefde te zijn. Het mooiste was nog wel dat niemand er problemen mee had dat ik de kinderen een kritische bril aanreikte. Kon Jezus echt over water lopen? Heeft hij echt broden en vissen vermenigvuldigd? Met de kinderen tot de conclusie komen dat dit metaforische verhalen zijn, uitvergrotingen van iets dat misschien echt gebeurd is, en mensen hier kracht uit halen, was zeer bevredigend. Het stond ver af van de indoctrinerende woorden van de brave zuster Lina in de derde kleuterklas, die me echt deed geloven dat Jezus naar mij keek.

Minder aangenaam waren de talloze misvieringen die de school organiseerde. Zes keer per jaar of zo. Dat vond ik echt wat veel van het goede. Ik bleef in deze vieringen ook op mijn stoel zitten tijdens de communie. Dat kun je me verwijten, gezien het feit dat ik toch dat mandaat had ondertekend. Maar ik weiger pertinent hypocriet te zijn. Bovendien ben ik voor de leerlingen dan evengoed een voorbeeld. Zij hoeven toch niet aan te nemen dat alle volwassenen om hen heen katholiek zijn?  Ik deinsde er nog wat voor terug aan mijn leerlingen duidelijk te zeggen dat ik niet gelovig was, maar gaf hen wel uitleg als ze vroegen waarom ik geen hostie haalde (‘dat plakt aan uw verhemelte en daar kan ik niet tegen’ haha!). De vraag was uiteindelijk: kan ik catechese geven zonder zelf katholiek te zijn?

Die vraag hoeft niet meer beantwoord te worden. Toen mijn contract na 3 jaar ten einde kwam, werd ik geconfronteerd met de ware broeders: machtsvertoon, een ivoren-toren-beleid, minachting voor hun eigen publiek, … de maskers vielen. Ook latere confrontaties in heel andere context, met katholieken allerhande, bevestigden wat ik eigenlijk al min of meer had aangevoeld: dit was echt niets voor mij. Te eng, te superieur, te zelfzeker, te minachtend tegenover alles wat niet past.

Ik ben nu een zeer tevreden leerkracht in het stedelijk onderwijs en hoef me dus in principe geen zorgen te maken over wat Meneer Stockman zich in zijn gezalfde hoofd haalt. Toch vind ik het als vooruitstrevende en bezorgde burger een stap achteruit. Ik heb het hier al eerder gehad over een zekere (al dan niet terechte) frustratie over de kloof tussen de genoegzaamheid van het katholiek onderwijs en de veel meer bij de  realiteit aansluitende gang van zaken in het niet-katholieke onderwijs.  Dit wordt zelfs een uitvergrote vorm! In De Morgen van het voorbije weekend haalt moraalfilosoof Patrick Loobuyck enkele prachtige argumenten aan, waarmee ik mijn bezorgdheid kan argumenteren.

Loobuyck haalt als voornaamste argument het falen aan van de huidige katholieke leer. Hoe komt het dat de scholen van de Broeders van Liefde (en andere katholieke scholen) er niet meer in slagen hun leerlingen écht gelovig te maken? ‘Werkt de indoctrinerende molen niet meer?’, maak ik daarvan. De scholen mogen deze vraag niet als een verwijt zijn, het feit is gewoon dat het in een seculiere samenleving waarin geloof in de praktijk nog weinig voorstelt, zelfs als school moeilijk is daar tegen op te boksen. Er zijn dan ook geen broeders meer die les geven en die leerkrachten zijn natuurlijk zelf nog amper gelovig. Waarom dan toch krampachtig proberen die evolutie tegen te gaan?

Ik vraag me dus vooral af waar Stockman dat idee gehaald heeft. ‘Op verzoek van ouders’ klinkt het. Hoeveel ouders zouden dat zijn? (‘een bepaalde niche’, zo zeggen de Broeders zelf). Is het niet eerder een paniekreactie van iemand die de macht van zijn geloof en zichzelf langzaam ten onder ziet gaan? De laatste stuiptrekking van een man die de vooruitgang tracht tegen te houden? Want ik durf dit opentrekken en stellen dat het conservatieve van dat geloof ook vorm krijgt in de dagelijks lespraktijk van de school, dus ook buiten het vak catechese. Deze week kreeg de school waar ik nu werk – een Freinetschool – het bezoek van een delegatie directies uit het traditionele (niet-katholieke) onderwijs. In het kader van Forum for the Future, een zoektocht naar innnovatief onderwijs, kwamen deze dames en heren een kijkje nemen op een school waar vernieuwende onderwijstechnieken dagelijks toegepast of minstens toch uitgeprobeerd worden. We kregen lof en applaus en dat sterkt me nog eens in de overtuiging dat vernieuwing niet in het traditionele onderwijs zal ontstaan. De link met het katholieke onderwijs is in deze anekdote natuurlijk vaag, maar ik ga er van uit – en ik spreek dan uit ervaring – dat zij nog nog meer vasthouden aan traditie en autoriteit en dus nog veel meer in te halen hebben dan de zelfkritische collega’s uit het niet-katholieke, traditionele onderwijs. Vooraleer die vroegere discussie opnieuw start: ik ben zeker dat de meeste katholieke scholen goede scholen zijn waar goed geleerd wordt en leerkrachten hard werken. Maar alles kan beter en stilstand is achteruitgang.

Het idee van moslimscholen creëerde paniek, woede en onbegrip. Ik denk voor een groot deel terecht, want het zou de pluralistische samenleving alleen maar onbereikbaarder maken. Wel, net zo is een strikt katholieke school een al even slecht idee. Of zelfs erger, want u weet toch nog wel waar die katholieke leer allemaal voor staat of tot welke menselijke drama’s het opleggen van geloof al heeft geleid? Recent hoorde ik in de docuserie Meneer Doktoor nog enkele aangrijpende verhalen over hersenspoelende pastoors, om maar één voorbeeld te geven. Ik kan dus alleen maar hopen dat die drang naar stilaan vervliegende verzuiling de kop wordt ingedrukt door moderne beleidsbepalers – en dat is momenteel helaas niet Pascal Smet – en Stockman’s ideeën vooral in zijn hoofd vorm krijgen. Broederlijk Verdelen, het krijgt ineens een heel andere betekenis.

Voor wie overigens de andere partijen aan het woord wil horen, hier vindt u de reactie van de Broeders op de commotie na het uitbrengen van hun plan/idee.


Acties

Informatie

11 responses

3 11 2009
Johan

Sven,
Bedankt voor je persoonlijk en gekleurd inzicht in deze materie. Even uitrazen is een welgekozen titel, waaruit je eigen frustraties duidelijk naar boven komen. Door je eigen nare ervaringen is het moeilijk om een objectieve mening te geven op de idee van René Stockman. Misschien zou je de zaak wel anders bekijken moesten je ervaringen positiever zijn en het geloof niet zomaar verwerpen maar het proberen te begrijpen.

Een gelovig getint onderwijs betekent zeker geen achteruitgang.
Het is dan ook gemakkelijk om een artikel te schrijven met als basis een enge katholieke visie, die berust op clichés uit het verleden.

Het zal raar klinken maar het aantal christelijke gelovigen wereldwijd (inclusief België) stijgt elke jaar. Ik spreek hier niet alleen over katholieken, maar vooral over de christelijke beweging. Er is in het algemeen een tendens merkbaar waar de verschillende christelijke geloofsgemeenschappen naar elkaar toegroeien. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de nood aan onderbouwd christelijk onderwijs hoog is. Het katholieke net ondervindt deze vraag en is genoodzaakt een stap te zetten naar de toekomst, waar verscheidenheid, openheid, liefde en begrip belangrijker zijn dan indoctrinatie of tradities.

Innovaties in onderwijs gaan niet vanzelfsprekend gepaard met het ontbreken van religie. Zoals je zelf aanhaalt is het voor de leerlingen niet meer dan normaal om sceptisch te staan tov religie als ze in de godsdienstlessen, zoals ze vandaag zijn opgevat, alleen maar maatschappelijke leer zien. Het gebrek aan gewaarwording levert alleen maar onverschilligheid en onwetendheid op, zoals u zelf mooi aantoont.

Ikzelf en vele andere ouders kunnen een dergelijk initiatief van René Stockman ten zeerste appreciëren, als is het maar om de verhaaltjes en fabels die bestaan om en rond religie en religie in onderwijs opnieuw onder het licht te plaatsen. Je kan pas een oordeel vellen of iets verwerpen als je de materie ten volle begrijpt. Uit jouw artikel kan ik afleiden dat je nog een lange weg hebt af te leggen in je leven. Ik wil je bedanken voor je artikel en hoop dat je mijn beknopte en weliswaar onvolledige reactie met een open visie kan lezen.

Mvg,
Johan.

3 11 2009
DD

Fabels… Daar zegt u zowat.

4 11 2009
Margo

Ik volg je hierin volledig, SveN.

6 11 2009
Filip

Een m.i. passend citaat uit de column van Rik Torfs in De Standaard van 8 oktober:

“Trots ben ik dus niet, blij dat ik katholiek ben wel. Ik weet het. De inquisitie. De machtswellustige pausen. De kruistochten waarbij zelfs medechristenen in Constantinopel niet werden gespaard. De veroordeling van Galilei. De strijd tegen het verlichte denken. De vernedering van de vrouw. Het is niet fraai. Gruwelijke ontsporingen, die de kerk trouwens vaak toegeeft. Te laat. Op een moment dat ze bezig is nieuwe fouten te maken. Maar al die ontsporingen hebben niets met de prachtige ideeën van Christus te maken. Wel met de neiging van de mens om macht te verwerven en die vervolgens te misbruiken. En met zijn perverse trekje om wat mooi en waardevol is, namelijk geloof en vertrouwen, als alibi aan te wenden om de gruwelijkste dingen uit te halen. Wie misdrijven begaat, doet dat liever in naam van God dan uit bezitsdrang of machtswellust. God wordt vaak misbruikt. Maar verdient hij daarom de doodstraf? Moeten we de liefde verwerpen omdat in haar naam wordt gemoord? Liefde en dood liggen dicht bij elkaar. De kans is groot dat een man die een vrouw vermoordt haar ooit heeft gekust. Mogen we dan nooit meer kussen? Geloof is zoals liefde. Het maakt het beste in de mens los, en ontaardt soms in het slechtste. Dat is het lot van alles wat belangrijk is. Het katholicisme van Damiaan leidde tot een zelfopoffering die niet meer redelijk was. De rede voorbij. Iets wat je niet aan iedereen kan aanbevelen, maar tegelijk is het fantastisch dat zoiets bestaat. Laten wij het maar eens duidelijk zeggen: er zijn katholieken die geïnspireerd door hun geloof geweldige dingen hebben gedaan, gaande van het droogleggen van moerassen tot het verzorgen van etterende wonden. Alleen wie zelf een slecht mens is, ontkent dat anderen waarlijk goed kunnen zijn.”

6 11 2009
Aïda

Eigenlijk was ik niet van plan van te reageren omdat het alweer een zo complex onderwerp is dat een mening hierover niet in een paar woorden weergegeven is. Maar na het lezen van dit citaat van Torfs heb ik alweer dezelfde bedenking die bij me opkwam als na het lezen van het zeer interessant en beredeneerd stukje van Sven.
Is (naasten)liefde, solidariteit, sociaalvoelendheid en zelfopoffering exclusief van en eigen aan Katholieken of de Kerk?
Ik verklaar me: als men zich wil toespitsen op het echte Katholieke onderwijs, zijn het dan deze waarden die men wil onderwijzen, en wil Rik Torfs zeggen dat deze eigen zijn en/of voorbehouden aan en voor Katholieken? Is het volgens hem uitgesloten dat je niet tot bijvoorbeeld zelfopoffering in staat bent wanneer je niet gelooft?
Behoren deze waarden niet tot algemene menselijke waarden die ook onderwezen en bijgebracht kunnen (moeten) worden in een algemeen onderwijs zonder Godsdienst? Wat volgens mij nu toch ook gebeurt? En in de opvoeding, of die nu Katholiek is of niet?
Welke meerwaarde wil men dan geven aan specifiek Katholiek onderwijs zonder dat ik hier direct moet denken aan indoctrinatie, strakke en urenlange gebedsdiensten, verdoemenis, terug naar ‘waarden’ zoals uitsluiten van homo’s, verbieden van abortus en voorhuwelijkse seks?
Ik zie het niet zo direct.

6 11 2009
SveN

Dank voor de zinvulle aanvulling, Filip en Rik Torfs! Ik verwijs even naar het vorige raasstukje waarin ik schreef: ‘hoewel ik gelovige mensen vaak niet kan begrijpen, is het niet het geloof dat me stoort, wel de hypocriete wijze waarop dat geloof echtheid maskeert en als excuus moet dienen om zelf niet na te moeten denken.’ Geloof is dus niet het probleem, wel de manier waarop mensen met dat geloof omgaan.
Dat Rik Torfs het katholicisme in een positief daglicht stelt, vind ik natuurlijk niet zo fijn, maar in feite is zijn uitleg toepasbaar op alle religies.

En dan wil ik ook Johan even aanspreken:
Dank u voor uw aandacht en uw reactie.
U bent het niet met mij eens en dat is dan maar zo. Ik heb ook de indruk dat u me vriendelijk duidelijk maakt dat ik niet geplaatst ben om mijn mening te geven over het idee van Stockman. Van waaruit kan een mens meer zijn mening geven dan vanuit ervaring én neutrale (door wetenschappers aangevoerde) argumenten? Ik denk dat u me dit gewoon aanwrijft omdat u het niet me eens bent.

Ik ken u niet dus is het onzeker in hoeverre de door u aangehaalde feiten over het stijgend aantal gelovigen en de groeiende nood aan christelijk onderwijs, kloppen. Ik trek dat in twijfel want in het dagelijks leven is daar weinig van te merken. Dat zie je ook aan de reacties in de media op Stockman’s plan. Niets lijkt er van te getuigen dat er echt veel mensen zitten te wachten op dit soort scholen.

U voert terecht aan dat er slechts over iets te oordelen valt als men het compleet begrijpt. Maar wat is een volledig begrip? En van welke materie eigenlijk? In dit geval wil ik het niet zozeer over religie hebben, als wel de manier waarop religie het onderwijs beïnvloedt. En ik benadruk dat ik er niet in geloof dat innovatie zal ontstaan vanuit een katholieke school waar nog veel te veel nadruk ligt op tradities en hiërarchie. Ik denk dat ik duidelijk maak dat mijn reactie over het idee en over innovatief onderwijs vanuit mijn ervaring komt en geen ongefundeerde of volledige theorie is. Het is overigens aannemelijk dat een blogstukje een persoonlijke gedachte weergeeft en geen volledige analyse nastreeft. Maar zelfs dan denk ik trouwens niet dat mijn oordeel over dit ridicule idee zo weinig waarde heeft, ik druk echt wel op wat ik de voorbije jaren allemaal gezien en gehoord heb in katholieke scholen. Uw mening is er toch ook maar één van op de zijlijn en als ouder dus geenszins uit de praktijk? Ik geloof dus sterk in de waarde van mijn eigen oordeel.

Overigens treed ik Aïda bij en wil ik geenszins het zoeken naar betekenis, houvast of gewaarwording afkeuren. Dit kan gerust zonder religie gebeuren en is geenszins exclusief aan het katholiek onderwijs verbonden.

Met die lange weg die ik in mijn leven nog te gaan heb, hoop ik geenszins dat u daarmee bedoelt dat ik nog wel milder zal worden tegenover het geloof, want ik heb er lang genoeg over gedaan om het van me af te schudden.
Groetjes
Sven

6 11 2009
7 11 2009
blanche

De titel is een beetje verkeerd gekozen, dit is geen geraas, dit is een goed onderbouwde mening.
Misschien willen ze de christelijke waarden die, zoals Aïda zegt universele waarden zijn, weer overgieten met een saus van schuld en boete, van angst en zonde. Zij hier geven alvast de toon aan.

9 11 2009
nel

En het feit dat deze scholen uitsluitend bevolkt zullen worden door een beperkte en homogene groep gelijkgezinden en aldus gevrijwaard zullen blijven van bepaalde bevolkingsgroepen is ongetwijfeld slechts een uiterst klein en verwaarloosbaar neveneffect waar het de initiatiefnemers goegenaamd niet om te doen is? En zal het écht alleen religie zijn die de leerlingen en vooral de ouders in deze scholen zal binden? Als er een God zou zijn geloof ik dat hij deze kooplui met hun marketingstunt uit zijn onderwijstempel zou jagen.

12 11 2009
R.

Veel sterkte, SveN, met de lange weg die je nog hebt af te leggen…

Je interpreteert de profetische woorden van Johan totaal verkeer SveN! Die man wil helemaal niet denigrerend doen en een van zijn mening afwijkende visie afdoen als kletspraat van een onwetende. Nee, het is in feite goed bedoeld, want hij wil je duidelijk maken dat jou nog een lang leven is beschoren.

6 10 2010
rob

Lees het Eindhovens Dagblad van 6 oktober 2010: Rene Stockmans , “generale overste van de broeders van de Liefde”bagatelliseert de jarenlange misbruik (tot verkrachting toe) door zijn companen broeders van de Liefde van kinderen op het internaat Eikenburg te Eindhoven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers liken dit: